2.5.फाइल आरो दिरेक्टरिखौ सामलायनाय(File and Directory Management )
फाइल आरो फलदार एबा दिरेक्टरी
     अपारेटिं सिस्टेमाव माखासे प्रग्राम थायोब्लाबो बे प्रग्राम फोरा मोनफा मोनफा फाइलजों बानायजाय। आरो बे बादि माखासे फाइल थुबुर जाना मोनफा फलदार एबा दिरेकटरी नि सिंआव थायो। डाताफोरा फाइलफोराव थायो। नाथाय फलदाराव थाया खालि बेयो फाइलफोरखौल थुबुर खालामना दिनो। जेरै उइन्दज अपारेटिं सिष्टेमनि प्रग्रामफोरनि फाइल फोरा windows मुंनि फलदाराव थुबुर जाना थायो। मोनसे फलदारनि सिंआव फाइल थायालाबानो फलदारसा(subfolder) बो थानो हागौ। जायखि जाया फाइलफोरा फलदार एबा फलदारसायाव थायोब्लाबो बेफोर मोनसे ड्राइभ (जेरै C: द्राइभ, D:ड्राइभ, पेन द्राईभ)नि सिङाव थायो।
      बे फाइल एबा फलदारखौ बेखेवनांगौब्ला My Computer एबा Windows Explorer बेखेवना हार्ड डिस्क एबा गुबुन डिस्कनि द्राइभफोर खौ बेखैवनांगौ। बे द्राइभ फोरावनो फलदार फोरा थाजोबगोन।
उइन्दज एक्सप्ल’रार(Windows Explorer)
      उइन्दज एकसप्ल’रारा ड्राइभफोरनि फलदार फाइल बानायनाय आरो बेनि मुंफोरखौ गोदानै लिरफिननाय एबा बेफोरखौ खोमोरनाय खामानि फोरखौ मावफुङो। बेहा मोन्नै बाहागो दङ। आगासि पेन आरो आगदा पेन। आगासि पेन आव द्राइभ,फलदार,फोरखौ दिन्थियो। आगदा पेनआ आगासि पेन आव सायख’नाय ड्राइभ एबा फलदारनि नि सिङाव थानाय फोरखौ दिन्थियो। View menu आव थांना आगदा पेन आव बोरै नुनांगौ बेखौ थि खालामना लानो हायो।
गाहायाव बिथोनफोरखौ होनाय जाबाय।
1.start खौ क्लिक खालाम
2.Program खौ सायख’
3.Woindows Explorer खौ क्लिक खालाम।
आगसि पेन आव हार्ड दिस्कनि ड्राइभ, फलदार दिन्थिगोन बेखौ क्लिक खालामब्ला आगदाजों बेयाव थानाय गासैखौ दिन्थिगोन।

फाइल आरो फलदार बानायनाय(To create a file/folder)
1. Windows Explorer खौ बेखेवना, बानायनो गोनां फलदारनि थाखै द्राइभखौ सायख’ना ला।
2.File मेनुआव थांनानै New Folder खौ क्लिक खालामनांगौ | मोनसे New Folder बुंनाय ओंखारगोन।
3. गोदान फलदारनि मुंखौ लिसानै की बोर्डनि Enter खौ सेबनांगौ।
मोनसे फलदारनि सिङाव गुबुन फलदारसा बानायनो गोसे जादोंबोला फलदारखौ बेखेवना आवगायनि बादि खालामनांगौ।

फलदारनि मुंखौ सोलायनाय
1,My Computer एबा windows explorer खौ बेखेवना फलदारखौ सायख’
2.File मेनु आव थांना Rename खौ क्लिक खालामनांगौ।
3.गोदान मुंखौ लिरनानै enter खौ क्लिक खालामनांगौ।
मोनसे फाइल एबा फलदारनि मुङाव 255 हांखौ थानो हागौ। नाथाय बेयाव \, /, :, *, ?, ", > चिनफोरखौ बाहायनो हानाय जाया।