1.मेमरी खौ सामलायनाय:
अपारेटिं सिष्टेमा गुदि मेमरीखौ सामलायो। बेयो प्रसेसरा नांगौ बादि मेमेरीखौ बाहायनो होयो। मेमेरी खौ बेसेबां गोबाव बाहायनांगौ बेखौबो नायाबिजिरो। मेमेरीनि बेसेबां जायगा बाहायजाबाय एबा बेसेबां बिबान लांदा दङ बेखौबो नोजोर राखियो । गोबां बाहायग्रा बाहायनो हानाय अपारेटिं सिष्टेम फोरनि बाहायग्रोफ़ोरनि बेसेबां मेमरी होनांगौ बेखौ नोजोर राखियो। नांगौबादि मेमरीखौ ह’गारो।
2. प्रसेसरखौ सामलायनाय।
अपारेटिं सिष्टेमा प्रसेरखौबो नोजोर राखियो। प्रसेसरखौ नांगौबादि बाहायो। गोबां बाहायग्रा अपारेटिं सिष्टेमाव बाहायग्राफोरनो प्रसेरनि दारै नांगौबादि समफोरखौ बाहायनो हायो।
3. बाहागो आगजुफोरखौ बाहायनाय
अपारेटिं सिष्टेमा कम्पिउटारनि बाहागो आगजुफोरखौ नोजोर राखियो। जेब्ला नांगौ जायो नांगौबादि मोनसे आगजुनिफ्राइ गुबुन आगजु खौ सोमोन्दो खालामो। नांगौ समाव बबे आगजुखौ बोरै बाहायनांगौ एबा बबे समाव बाहायनांगौ बेखौ सामलायनांगौ।
4.फाइल सामलायनाय:
हार्डदिक्सनि फ्राइ फाइल फोरखौ फारायनाय लिरनाय आरोबाव हार्डदिस्क सिम फाइल थुबुर खालामनाय खामानिखौ अपारेटर सिस्टेमा सामलायो। बे हार्डदिस्क ल’ नंबावा गुबुन नैथि मेमरी खौबो सामलायो।
अपारेटिं सिष्टेमनि बाहागोफोर(Types of Operating System)
अपारेटिं सिष्टेमा मोननै बाहागोआव थायो।
1. जेब्ला सासेल’ बाहायग्राया अपारेटिं सिष्टेमखौ बाहायजायो अब्ला बेखौ सिंगल इउजार अपारेटिं सिष्टेम(Single User Operating System) बुंनाय जायो। जेरै MS DOS,CP/M
2.मोनसे समाव सासेनि ख्रुइ बांसिन बाहायग्राया अपारेटिं सिष्टेमखौ बाहायनो हायोब्ला बेखै गोबां बाहायग्रा बाहायनो हानाय अपारेटिं सिष्टेम एबा माल्टि इउजार अपारेटिं सिष्टेम(Multi User Operating System) बुंनाय जायो । बिब्दि अपारेटिं सिस्टेमा बाहायग्रा फोरनि समखौ एरैबादि रानन्ना होयो दि सासेया गुबुन सासेजों जेब्लाबो सोदावलाय। बेखौ माब्लाबा सम रान्नाय अपारेटिं सिस्टेमबो(Time Sharing Operating System) बुंनाय जायो।
जेरै -windows NT,windows2000/2003 server,UNIX,LINUX.