2.2.2.माखासे मख’जाथाव अपारेटिं सिष्टेमनि गुबै बाथ्रा(Basic of Popular System(LINUX,windows))
      (windows) उइन्दज,(LINUX) लिनाक्स अपारेटिं सिष्टेमा बाहायग्राफोरनि जोबोर सेराव सोमोन्दो लाखिग्रा सिष्टेम सफ्तवेर। बे अपारेटिं जोबोर गोरलै खामानि मावनो थोन्नाय फोरखौ लिरा लाबानो माउसजों दिन्थिबोलानो जायो। ओंखायनो बुहुमनि बांसिन बाहायग्राफोरानो बे मोननै अपारेटिं सिष्टेमखौ गोबारै बाहायो।

1.लिनाकस(LINUX)
      बेयो रोखोमसे गोबां खामानि,गोबां बाहायग्राफोरा मावानो हानाय अपारेटिं सिष्टेम। गोबां खामानिखौ मोनसे कम्पिउटारावनो गोबां बाहायग्रा फोरा खेबसेयैनो मावनो हायो।
      लिनाक्स आ लिनाक्स कार्नेल जों बानायजानाय इउनिकस(UNIX) आबहावानि अपारेटिं सिष्टेम। बेयो बजाराव मोन्नाय बेसने गोयै अपारेटिं सिष्टेम । बेखौ बानायनाय क’द फोरा बेसने  गैयालाबानो एरैनो मोननो हायो, जायखि जाया बाहायग्रायानो बे क’द फोरखौ सोलाय सोल’ खालामना बेखौ आरोबाव जोगो होनो एबा साबसिन्द्राइ खालामनो हायो।
      लिनाक्स खौ सारभार कप्मिउटार बानायनो सरासनश्रायै बाहायनाय जायो।
      लिनाक्स खौ डेक्सतप कप्मिउटार, लेपतप कम्पिउटारावबो बाहायनो हायो। लिनाकस खौ 1991 माथायाव Linus Torvaldo आ जागायदोंमोन।

2.माइक्रसफ्त उइनन्द’स(Microsoft windows)
      उइन्द’स आ रोखोमसे जि इउ आई(GUI,Graphical User Interface) अपारेटिं सिष्टेम। बेखौ साधारनै डेक्सतप कम्पिउटारनि थाखै बाहायनाय जायो। बेनि बाहागोखौ गाहायाव होनाय जाबाय।

Title Bar(ताइतेल बार): प्रगाम फोरनि गोजौआव थानाय गोमो गाबनि लावथिखौ ताइतेल बार बुंनाय जायो। बेयाव प्रगामनि मुं एबा बबेबा डकेमेन्टनि मुं थानो हागो। ताइतेल बारनि आगदा ख’नायाव Minimize, Maximise, Close बुटाम थायो।
Menu Bar(मेनु बार): प्रगाम फोरनि फारि खालामनाय बुटाम अपसन फोरा मेनु लावथियाव लारि जाना थायो। जेरै File आव क्लिक खालामो बोला बेजों सोमोन्दो थानाय अपसनफ्रा ओंखारो। जोंनि गोनां अपसन सुइसफ्रा मेनु बारावनो थाजोबो।
Tool Bar: खनले खनले बाहायजानाय अपसन सुइसफ्रा बेयाव (तुलबार) थायो।
Scroll Bar(स्क्र’ल बार): बिलाय फोरा गोलाव जाद्रायोबोला बे बारजों जों बिलाय फोरखौ माउसनि दारै आवगायलाय फासयलाय खालामनो हायो। मोनसे बर्ग ड’त खौ माउसजों हमथाबना सोमावबानो बिलाया सोमावजागोन।
Status Bar(ष्टेटास बार): बे लावथिया बाहायनाय प्रग्रामनि सोमोन्दै दिन्थियो।
Desktop(डेस्कतप): उइन्दस ओंखारनाय गासिबो जायगाखौनो देस्कतप बुंनाय जायो। बे देस्कतप आनो उइन्दज जागायजेन्नायाव ओंखारो। बेखौ स्क्रिनबो बुंनाय जायो।