5.4.3. इन्टारनेटनि खाबु:
इ-मैल: इ-मैला इन्टारनेटनि मखजाथाव सारभार/कलायेन्त गोनां मोनसे खाबु । इ-मैल सारभार गिदिर कम्पिउटाराव थानाय रोखोमसे सफ्तवेर। बेराफासै कलायेन्त आ जोंनि फिसा फिसा कम्पिउटाराव थानाय सफ्तवेर ।
      जायफोर ई-मैल खालामो बिसोर लायजाम बाकसु (letter) मोनसे इ-मैल सारभाराव थायो । इ-मैल सारभाराव लायजामफ्रा ज’ जाना थायो । बिदिनो बे लायजामखौ फरायनांगौब्ला ई-मौल क्लायेन्त सफ्तवेरजों बे लायजामखौ फरायनाय जायो । ई-मैल सारभारा माब्लाबा लायजामखौ नांगौबादि गुबुन ई-मैल सारभारनि गुबुन लायजाम बाकसुआव फाथाय हरो । जेरै- abc1@yahoo.com.
      मैल बाकसु गौनां ई-मैल सारभारा नांगौब्ला लायजामखौ abz@rediff.com मैल बाकसु गोनां ई-मैल सारभारनो मैल एबा लायजाय फाथाय हरनो हायो ।
      ई-मैलनि थाखाय माखासे प्रतक’ल सफ्तवेर बाहायनाय जायो जेरै SMTP, POP3, IMAP4 बायदिसिना ।

तेलनेट (Telnet): TCP/IP प्रतक’ल गोना कम्पिउटार नेतवर्क आव तेलनेतनि दारै गुबुन गुबुन ख’नायव थानाय कम्पिउटार फोरखौ ज’गा ज’ग खालामनो हायो। बे सफ्तवेरनि दारै क्लायेन्त कम्पिउटारखौ सारभारजों कानेक्त (Connect) एबा ज’गा ज’ग खालामनो हायो । क्लायेन्त कम्पिउटारखौ क्लायेन्त हंस्त (Client host) बुंनो हायो आरोबाव सारभार कम्पिउटारखौ सारभार हस्त (Server host) बुंनो हायो । खेबसे क्लायेन्त हस्त आ सारभार ह’स्त जों तेलनेटनि दारै कानेकसन जायोब्ला गौलै है सारभारखौ क्लायेन्तनिफ्रायनो बाहायनो हायो । प्राय गासैबो अपारेतिं सिस्तेमावनो बे तेलनेत खाबुखौ मोनो ।
      तेलनेत खालामनो गाहायाव होनाय बादि कामाण्ड म’ड आव तायप खालामबानो जाबाय । Telnet hostname (तेलनेत हस्तनि मुं एबा हस्तनि IP ठं ) एबा Telnet IP Address.